Case Zorg Aan Zet

Organisatie

Zorg aan Zet

Werkvermogen in de Limburgse zorg

Tussenstand project WAI/ Werkvermogen

In 2010 heeft Werkgeversvereniging Zorg aan Zet het project WAI/Werkvermogen in de Limburgse zorgsector geïnitieerd. In de periode 2011-2012 wordt de work ability index (WAI) ingezet in ±18 instellingen met in totaal ongeveer 15.000 werknemers. De dataverzameling wordt uitgevoerd door PreventNed. De onderzoeksgroep Arbeid en Gezondheid van de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC is verzocht een gedetailleerde analyse te maken van de oorzaken en gevolgen van werkvermogen.

In dit artikel treft u een samenvatting van de tussenstand.

Vraagstellingen

Voor het onderzoek zijn de volgende vraagstellingen geformuleerd:

  • Wat is het werkvermogen van medewerkers in de Limburgse zorgsector?
  • Wat zijn de gevolgen van een verminderd werkvermogen voor verzuim, productiviteitsverlies tijdens het werk en medische consumptie?
  • Wat zijn de gevolgen van een verminderd werkvermogen voor de interne en externe mobiliteit?
  • Wat is de relatieve bijdrage van leefstijlfactoren aan een verminderd werkvermogen?
  • Wat is de relatieve bijdrage van fysieke en psychosociale arbeidsbelasting aan een verminderd werkvermogen?

Werkvermogen en gezondheid

  1. Bij 22% is er sprake van een verminderd werkvermogen.
  2. 20% van de deelnemers beoordeelt zijn eigen gezondheid als ‘minder dan goed’.
  3. Er bestaat een duidelijke samenhang tussen een verminderd werkvermogen, een verminderde ervaren gezondheid en zorgconsumptie.

Mogelijke gevolgen van een verminderd werkvermogen

  1. Een verminderd werkvermogen hangt samen met een verminderde arbeidsproductiviteit op het werk.
  2. Medewerkers met een verminderd werkvermogen hebben vaker de intentie om van baan te wisselen of de zorgsector te verlaten.

Voor deze tussenrapportage waren uitsluitend gegevens uit dwarsdoorsnede-onderzoek beschikbaar, waardoor geen harde uitspraken over oorzaak en gevolg kunnen worden gedaan. Door het herhalen van de metingen van werkvermogen zijn er mogelijkheden om veranderingen over de tijd te meten en inzicht te krijgen in oorzaak en gevolg met betrekking tot een verminderd werkvermogen.

Mogelijke determinanten van werkvermogen

  1. Een verminderd werkvermogen komt vaker voor bij oudere werknemers en werknemers met een laag opleidingsniveau.
  2. (Zwaar) overgewicht, en in mindere mate een gebrek aan lichamelijke activiteit en onvoldoende groente en fruitconsumptie hangen samen met een verminderd werkvermogen.
  3. Er is een sterke samenhang gevonden tussen ongunstige fysieke en psychosociale werkfactoren met een verminderd werkvermogen.
  4. De balans tussen werk en privé, evenals de waardering die medewerkers van de organisatie en cliënten ontvangt hangen nauw samen met werkvermogen.

Bevorderen werkvermogen

Belangrijke factoren waarmee het werkvermogen kan worden bevorderd, zijn:

  • Leefstijl: Het stimuleren van voldoende lichamelijke activiteit, gezonde voeding en (behoud van) een gezond gewicht.
  • Werkgerelateerde factoren: Afwisseling in het werk, werken in niet-belastende houdingen, en het hebben van voldoende regel- en ontplooiingsmogelijkheden.
  • Organisatiefactoren: Duidelijkheid over organisatiedoelen en de bijdrage van medewerkers daaraan, leidinggevenden die feedback geven en medewerkers motiveren, oog voor de balans tussen werk en privé, waardering vanuit leiding.

Hiermee liggen er een aantal uitdagingen voor praktijk en beleid. Effectieve interventies zijn nodig om (oudere) werknemers en werknemers met functionele beperkingen zinvol te laten participeren in de arbeidsmarkt. Hiervoor dienen zowel algemene als individueel georiënteerde interventies te worden ontwikkeld. Naast de ontwikkeling van effectieve interventies is er behoefte aan wetenschappelijk onderbouwing van instrumenten voor een goede diagnose en prognose van werkvermogen en inzetbaarheid.

Praktijkvoorbeelden van zorginstellingen aangesloten bij Zorg aan Zet

WonenPlus: Duurzame inzetbaarheid staat niet op zichzelf

WerkVermogensMonitor maakte zaken bespreekbaar bij Vivre

Duco is directeur van Preventned en staat als senior adviseur bedrijven en instellingen bij in het kader van werkvermogen en primaire procesverbetering. Hij is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken.