Er zijn verschillende definities voor fysieke belasting. Preventned hanteert dezelfde definitie als het Erasmus MC. Deze definitie luidt als volgt: bij fysieke belasting gaat het om de belasting van het houdings- en bewegingsapparaat ofwel het hele stelsel van botten, gewrichten, gewrichtskapsels, spieren, pezen en zenuwen. De fysieke belasting bestaat dan uit lichaamshoudingen en -bewegingen en de daarvoor benodigde spierkrachten. Uiteraard zijn daarbij duur, frequentie, werkgedrag en werkomgeving van invloed.

Lichamelijke belasting

Fysieke belasting of lichamelijke belasting kent de volgende bronnen:

  • tillen / dragen
  • duwen / trekken / manoeuvreren
  • bukken / hurken / knielen
  • reiken / armheffing / wringen
  • repeterende handelingen
  • werkhouding
  • staan
  • zitten
  • beeldschermwerk

Met name bij beeldschermwerk wordt het gevolg van fysieke overbelasting benoemd als RSI (Repetitive Strain Injury). In brede zin worden hiermee klachten aan handen, polsen, armen, schouders en nek aangeduid. Sinds 2004 wordt hiervoor ook de term CANS (Complaints of Arm, Neck and Shoulder) gebruikt.

In de ARBO-wet staat beschreven dat veiligheid, gezondheid en comfort binnen het werk voorop moeten staan. Het doeltreffend functioneren van de medewerker staat hierbij centraal. En het voorkomen of beperken van fysieke belasting draagt daartoe bij. Fysieke belasting openbaart zich als gedrag (wat en hoe iemand iets doet). En gedrag is gebaseerd op intentie (willen) welke voortkomt uit kennis, kunde en ervaring. Bij preventie van fysieke belasting wordt daarom veel aandacht besteed aan verandering van (gewoonte) gedrag. Dit geschiedt door voorlichting en training ondersteund door het wegnemen van hindernissen die het gezonde gedrag in de weg staan. Zo wordt het handmatig tillen van patiënten afgeraden en een patiëntenlift als oplossing aangeboden. Het is echter noodzakelijk dat de gedragsverandering wordt voortgezet. Borging van het gewenste gedrag kan worden gerealiseerd door het naleven van praktijkregels en werkafspraken.

Lichamelijk klachten

Op de werkvloer worden werknemers op verschillende manieren fysiek belast. De werkplek kan dusdanig zijn ingericht dat medewerkers voortdurend in belastende houdingen moet werken. Ook is het mogelijk dat men zich bepaalde houdingen en bewegingen heeft aangeleerd waardoor het lichaam steeds onnodig zwaar wordt belast.

Hoe kan er nu verandering in deze situatie worden gebracht om te voorkomen dat men klachten krijgt en op den duur zelfs gaat verzuimen wegens lichamelijke klachten?

Training op maat

Met de speciaal ontwikkelde training “arbeid & belasting” krijgen medewerkers en hun leidinggevenden inzicht in hun fysiek belastende factoren. Hierdoor is het mogelijk risico’s te leren herkennen en eenvoudige oplossingen ter verbetering van de arbeidsomstandigheden te vinden. In de training wordt gewerkt aan het hanteren van de meest gezonde werkhoudingen en bewegingen tijdens het werk. Daarbij valt te denken aan de volgende aspecten: staan, zitten, tillen en graven.

Trainingsopzet

Vooronderzoek
Onze specialist brengt allereerst een bezoek aan de werklocatie. Tijdens dit bezoek wordt gekeken naar de lichamelijke risicofactoren binnen het werk. Er wordt gesproken met medewerkers en hun leidinggevenden en er wordt beeldmateriaal gemaakt ten behoeve van de trainingsbijeenkomsten. In een eerste rapportage wordt ingegaan op de volgende vijf werkfactoren: werktaak, werktijden, werkdruk, werkplek en werktechniek.

3 trainingsbijeenkomsten
Tijdens de eerste bijeenkomst komen ergonomische basisprincipes aan de orde. Daarop wordt een opdracht gebaseerd die de deelnemers in de praktijk gaan uitvoeren. Het gaat hierbij met name om het analyseren van de eigen werkplek.

Gedurende de tweede bijeenkomst worden de deelnemers bewust gemaakt van hun gedrag op de werkplek. Gezonde houdingen en bewegingen worden getraind, zonodig ‘on the job’ (maximaal 12 deelnemers per groep).

Terugkoppeling van de opdracht, bespreking van concrete oplossingen en evaluatie vindt tijdens de laatste bijeenkomst plaats.